شهر مطلب

● استان مرکزی

سوغات اراک: یک شیرینی بسیار خوشمزه بنام (گوش فیل) هست که از خانواده زولبیا بامیه بوده و به شکل گوش فیل است که فقط در اراک موجود می باشد. همچنین فتیر و کماج هم از دیگر سوغات خوشمزه و معروف اراک هستند.

مرکز صنایع دستی چرم استان در شهر همدان است. کیف، کفش، کمربند چرمی همدان از مرغوبیت و شهرت بالایی برخوردار است. از صنایع دستی رایج استان همدان، گیوه بافی است. گیوه، نوعی کفش نرم، سبک، مقاوم، خنک و ارزان قیمت است که رویه آن، از نخ پنبه ای تابیده شده و زیره آن، از چرم یا آجیده انتخاب می شود. بافت رویه این کفش عمدتا در روستاهای نهاوند و روستای آرتیمان در تویسرکان و بافت زیر آجیده در ملایر رایج است. شهرستان تویسرکان یکی از قطبهای تولید گردو در کشور بوده و گردوی آن از مرغوب ترین انواع گردو در جهان است. از اواخر شهریورماه تا نیمه اول مهرماه هر سال درختان قطور و بلند گردو را با چوبهای بلندی که نیزه خوانده می شوند گردو تکانی می کنند که منظره آن دیدنی و بسیار جالب است. صنعت سفالگری و سرامیک سازی در شهر لالجین از توابع شهرستان بهار در ۲۰ کیلومتری شهر همدان از رونق و شهرت بسزائی برخوردار است.

دست بافته های عشایر استان مهمترین صنایع دستی استان را تشکیل میدهند قالی میدهند . قالی گبه گلیم گچمه (که ترکیبی از گلیم و قالی است) جاجیم و خورجین از جمله این دست بافته‌ها هستند که استفاده از رنگهای طبیعی و شاد بهمراه نقوش از طبیعت آنرا زیبا و دل انگیز میسازد. انواع محصولات کشاورزی مانند گردو عسل روغن محلی لبنیات سیب انگور نیز از جمله سوغات این استان به شمار می آیند.

محصولات صنایع دستی استان گلستان از طبیعت منطقه و نیازهای خاص آن شکل گرفته است که برخی از آنها چون قالی ترکمنی در ایران بی نظیر است.
در حال حاضر استان گلستان یکی از قطبهای مهم تولید کننده فرش ترکمنی، قالیچه، پشتی، قارچین، گلیم، نمدبافی، گلدوزی، سوزن دوزی، ابریشم دوزی بر پارچه، زیور آلات ترکمنی ، ساختن آلات موسیقی، سبد بافی، ریسندگی و بافندگی الیاف، پارچه بافی و تولید وسایل چوبی است. از دیگرسوغاتی های این استان می توان به شال و روسری ترکمنی و خاویار اشاره کرد. از بهترین جاها برای خرید صنایع دستی و سوغاتی بازار دائمی و قدیمی گرگان است که داخل بافت قدیمی شهر گرگان قرار دارد، همچنین بازار های روزهای هفتگی نیز از مهمترین مراکز عرضه صنایع دستی وماهی هستند.

چوموش دوزی یا چارق دوزی که در ماسوله رایج است. همچنین حصیر بافی و بامبو بافی،قالی و گلیم بافی و قلاب دوزی در مناطق مختلف استان رایج است. صنایع چوبی استان و دست ساختهای هنرمندان گیلانی بسیار مورد علاقه گردشگران است که یکی از نمونهای زیبای کار های چوبی، صندوق های مخصوصی به نام بولاکی است. از دیگر سوغاتی های این استان می توان به کلوچه لاهیجان و فومن، زیتون رودبار و برنج آستانه اشرفیه و چای لاهیجان اشاره کرد.

با توجه به ترکیب جمعیتی عشایری، روستایی و شهری در استان و متناسب با نوع فعالیت آنها صنایع دستی نیز متفاوت و متمایز میباشد. اکثر دست ساخته ها و بافته های عشایری و روستایی استان، سیاه چادر، قالی، گلیم، چیت، جاجیم بافی و رنگرزی میباشد که بیشتر جهت مصرف داخلی تولید می نمایند و صنایع دستی شهری استان خراطی، ورشو سازی، نمد بافی، قالی بافی و گلیم بافی میباشد. که عمده سوغاتی های استان را تشکیل میدهد. عسل لرستان که از نظر مرغوبیت و ارزش غذایی در سطح بالایی میباشد یکی دیگر از محصولات سوغاتی استان بشمار میرود.

گلیم بافی، جاجیم بافی، ظروف سفالی، ظروف و مجسمه های چوبی و نمدبافی از مهمترین صنایع دستی استان مازندران محسوب هستند که عمدتا در نواحی کوهستانی استان تولید و در سراسر منطقه عرضه میشوند. در این میان محصولات چوبی و نمدبافی از شهرت بیشتری برخوردارند. برنج، مرکبات، مرباها و ترشیجات از مهمترین مواد غذایی هستند که بعنوان سوغاتی مازندران محسوب میشوند

سوزن دوزی، گلابتون دوزی، ساخت جعبه های آینه دار و حکاکی و قلمزنی از مهم ترین صنایع دستی استان هستند.فرش و سفال قزوین نیز معرف است. همچنین قزوین را پایتخت هنر خوشنویسی ایران نامیده اند. انواع شیرینی بویژه باقلوا و محصولات باغی مانند بادام، پسته، فندق، انگور، کشمش، انار سنگان، سیب، زردآلو، ذغال اخته و... از دیگر سوغاتی های قزوین به شمار میرودند.

▪ فرش ابریشم:
فرش ابریشم دستباف قم از نفیس ترین صنایع دستی است که از نظر رنگ آمیزی و طرح و نقشه اصیل ایرانی و کیفیت طرفداران بسیاری دارد.
▪ سفال و سرامیک:
این هنر دستی، با سابقه دیرینه خود در طرح های خاص خود طرفداران زیادی در داخل و خارج از کشور دارد.

▪ منبت کاری چوب:
نقوش و طرح های زیبایی است که بر روی انواع میز و صندلی و صنایع چوبی کنده کاری می گردد و این صنعت دستی در قم به دست استادکارانی بسیار ماهر و زبردست ساخته می شود.

▪ سوهان قم: از بهترین شیرینی های محلی استان بوده که به ذائقه تمامی مردم دنیا خوشایند است. این شیرینی از آرد، جوانه گندم، شکر، روغن، مغز پسته و بادام، هل و زعفران در دو نوع، لقمه ای و گل گرد تهیه می شود.

مهمترین صنایع دستی استان شامل فرش، گلیم، سجاده، نمد، نازک‌کاری، زیورآلات کردی و آلات موسیقی است. فرش سنندج در نوع خود بی‌نظیر است و فرش و گلیم بیجار نیز معروفیت خاصی دارد. شاید بتوان گفت بعد از فرش، مهمترین سوغات استان صفحه شطرنج و سایر مصنوعات چوبی است که توسط هنرمندان حرفه‌ای این دیار ساخته و روانه بازار می‌شود.

قالی کرمان که از نظر بافت و طرح بسیار زیبا و منحصر به فرد است از مهمترین صنایع دستی کرمان و ایران است . پته دوزی نیز که نوعی سوزن دوزی است در کرمان رواج دارد.
پسته، انواع خشکبار، قوتو از جمله مهم ترین سوغاتی های کرمان است.

نمدمالی در مناطق روستایی و شهری رایج است. قصرشیرین و اسلام آباد غرب و سرپل ذهاب مراکز عمده نمدمالی است. گیوه کشی نیز در شهرها رواج دارد و گیوه های منطقه به واسطه سبکی، راحتی، خنکی، مقاومت و ارزانی معروف است. گلیم بافی از دیگر صنایع دستی رایج است .بهترین نوع آن در هرسین بافته میشود که به هرسینی معروف است. همچنین روغن کرمانشاهی و شیرینی کاک و نان برنجی از معروفترین سوغاتی های کرمانشاه هستند.

صنایع دستی و سوغاتی های مهم زنجان عبارتند از: انواع چاقو (قلم تراش، جیبی، دسته ملیله، کارد آشپزخانه و...) ملیله (انواع پایه های استکان، سینی، قاشق و چنگال غذا و چایخوری، کاسه، گلدان، قاب عکس و ...) چارق (نوعی کفش روفرشی بسیار زیبای زنانه) و فرش و گلیم دست باف. از کارهای دستی بومی زنجان ساخت وسایل نقره ای و بندرت طلایی بصورت ملیله کاری است که در اوایل فقط در زنجان معمول بوده که در زمان رضاخان تعدادی از هنرمندان زنجانی به تهران و اصفهان کوچ کردند و این هنر ظریف را در آن شهرها رواج دادند.از دیرباز در سراسر ایران هرگاه سخن از زنجان به میان آید نقش چاقوهای آن در اذهان پدیدار میگردد و در بسیاری از سرزمینهای دور و نزدیک چاقوهای ظریف و با دوام زنجان معروف است. فرش، گلیم و جاجیم زنجان از معروفیت خاصی برخوردارند. چارق دوزی یکی دیگر از هنرهای دستی است که دستهای ظریف هنرمندان زنجانی در تولیدشان مهارت ویژه ای دارند این چارقها مشخصا زنانه بوده و استفاده از آن جنبه تشریفاتی و تفننی دارد.و مناسبترین سوغات شهر محسوب میشود.

▪ فرش و گلیم چالشتر
مراکز اتراق عشایر و روستاهای استان چهارمحال و بختیاری محل تولید گلیم وجاجیم است.

● استان آذربايجان شرقى

آجيل، خشكبار ، شيرينى
آجيل آذر بايجان بخصوص آجيل تبريز از دير باز به دليل مرغوبيت مشهور بوده و از بهترين محصولات ايران توليد ميشود. انواع خشكبار از قبيل برگه هلو،برگه زردآلو، آلو خشک، كه در شهرستانهاى جنوبى بخصوص در مراغه توليد ميشود طرفداران بيشمارى در كشور دارد.انواع شيرينى همانند اريس،قرابيه،نوقا و لوز از سوغاتى هاى ديگر آذربايجان شرقى ميباشد و باب مذاق هر ايرانى است.

فرش و گليم
از قديم الايام قالى هاى تبريز به ظرافت و قالى هاى هريس به با دوامى مشهور بوده است. گليم و جاجيم و ورنى است كه بوسيله هنرمندان عشاير استان در مناطقى چون كليبر و اهر بافته مى شود.
محصولات چرمى
چرم تبريز و كفشهاى دست دوز آن از ديرباز به واسطه خوش دوختى و ظرافت از شهرت و اعتبار فروانى برخوردار است.
ساير
از ديگر صنايع دستى استان ميتوان به سفالگرى و سبد بافى مرند، گلابتون دوزى و سوزن دوزى در آذرشهر، كنده كارى و معرق كارى اشاره كرد.
نوعى پارچه ابريشمى به نام كلاقه اى در اسكو و روستاهاى اطراف آن بافته ميشود كه از آن براى تهيه شال و روسرى استفاده ميشود و داراى طرحها و رنگهاى زيبا و متنوع مى باشد.

● استان آذربايجان غربى

فرش و گليم اين استان به سبب طرح و رنگ ثابت آن از امتيازات ويژه اى برخوردار است. طرحهاى شهرستان خوى و تكاب با عناوين (قباو ماهى) معروف ميباشند در كنار اين صنعت بايد از صنايع كوزه گرى و چرم سازى نام برد كه به شكل هاى گوناگون به بازار عرضه ميشوند.
ريزه كارى و نازک كارى چوب وتوليدات صنايع چوبى اروميه از اقلام سوغاتى مهم اين شهرستان ميباشد.
معرق كارى نيز از صنايع دستى مهم اين استان است.
مهمترين سوغاتى هاى استان عبارتند از:
نقل بيدمشک ـ حلواى گردو، محصولات كشاورزى از قبيل عسل، لبنيات، كشمش، سيب، انگور، عرقيات گياهى، بافتنى هاى دستى، صنايع چوبى و ريزه كارى فرشهاى دستباف.

● استان اصفهان

اصفهان را مهد صنايع دستى ايران ناميده اند. در دوره صفوى صنايع دستى در اين شهر رونق خاصى يافت و هنر و مهارت استادان و هنرمندان بزرگ نسل به نسل و با روش استاد و شاگردى به زمان حال منتقل شده است.صنايع دستى اين استان كه جذب كننده هر مسافرى است عبارت است از:
خاتم كارى، مينا كارى ، مينياتور، قلمزنى، پارچه هاى قلمكار، پارچه هاى زرباف و آثار خوشنويسى. البته آثار هنرى ديگرى مانند منبت كارى، كاشى سازى،گچبرى و گره چينى و مشبک نيز در آثار تاريخى و بناهاى زيباى اين شهر چشم نواز هر مسافرى است.
علاوه بر صنايع دستى ، شيرينى گز و پولكى اصفهان و گلاب قمصر كاشان از سوغاتى هاى مشهور اين استان است.

● استان ايلام

از مهمترين صنايع دستى استان كه به دست هنرمندانه زنان و دختران ايلامى مخصوصا در نواحى ايلام ـ دره شهر ـ شيروان چرداول و ايوان بافت ميشود فرش كرک و ابريشم و گليم منحصر بفرد گل برجسته است كه نقش و نگارهاى آن از طبيعت و تاريخ و فرهنگ اين منطقه الهام گرفته است. از مهمترين صنايع دستى ديگر استان جاجيم بافى ـ نمد مالى ـ گيوه بافى ـ فرنجى مالى ـ قتره بافى ـ صنايع چوبى از جمله ملزومات ورزشى و خانگى است كه بدست هنرمندان ايلامى خلق ميشود.
مهمترين سوغات محلى در ايلام كه حاصل نعمات خدا دادى است عبارتند از:
1- روغن حيوانى "دان" ايلامى (كه به روغن كرمانشاهى معروف است) و كره محلى.
2- عسل كوهى و ناب مناطق سورگه و شلم.
3- كشک، ترخينه، كنجد، گردو و ميشخاص.
4- سقز محلى ـ صمغ درخت بنه.
5- شيرينى بژى بر ساق.
6- شيرينى كله كنجى.

● استان خراسان رضوی

با توجه به تنوع و رونق صنايع دستى و نيز حضور بارگاه حضرت رضا (ع) كه تبركى خاص به سوغاتى هاى مشهد داده است، خريد سوغات از مشهد براى هر مسافرى اهميت خاصى دارد. بازار رضا كه در ضلع شرقى خيابان امام رضا و در نزديكى حرم واقع شده است، از مهمترين مراكز خريد زوار به شمار ميرود. بازار رضا در دو طبقه احداث شده است، در طبقه دوم آن كارگاه هاى كوچک صنايع دستى، طلاكارى، فيروزه تراشى و گلدوزى ايجاد شده است. ترقبه و شانديز نيز در ساليان اخير به مركز فروش صنايع دستى و خشكبار تبديل شده اند.قالى مخصوصا فرش كاشمر، انواع انگشتر و زينت آلات فيروزه وعقيق، انواع پوستين و مصنوعات سنگى از محصولات صنايع دستى خراسان هستند.
همچنين صنايع دستى كردهاى شمال خراسان مانند گليم، خورجين، جوراب و شال نيز زيبايى خاص خود را دارا هستند.
از مهمترين سوغاتى هاى استان خراسان مى توان به زعفران قائنات و جنوب خراسان، نبات، آبنبات بجنوردى، خشكبار آجيل، ادويه جات و زرشک اشاره كرد.

این پست بازهم تکمیل می شود